5.6 NIET GENOEG GELOOF VOOR ALTERNATIEVE VERKLARINGEN - Gefundeerd Geloof

Ga naar de inhoud

Hoofdmenu:

Is Jezus God? > De Opstanding
☼ Bewijsstuk 12: Niet genoeg geloof voor alternatieve verklaringen
Misschien hebt u weleens van Ockhams scheermes gehoord? Het is een principe dat wordt toegeschreven aan de Engelse logicus en franciscaanse kloosterbroeder William van Ockham uit de veertiende eeuw (later vaak verkeerd geschreven als Occam). Ockhams scheermes wordt het beste als volgt omschreven: ‘Als alle dingen vergelijkbaar zijn, is de simpelste oplossing veelal de beste.’ Met andere woorden: wanneer er meerdere vergelijkbare theorieën zijn, dan raadt het principe de theorie aan met de minste aannames en de eenvoudigste uitleg. In dit bewijsstuk zullen we zien dat het meer ‘geloof’ vraagt om alternatieve verklaringen te accepteren dan de conclusie dat Jezus werkelijk uit de dood is opgestaan. Het bewijs is overtuigend. Logisch gezien laat Ockhams scheermes u geen andere keuze.

Door de eeuwen heen zijn veel alternatieve verklaringen over de gebeurtenissen in Jeruzalem kort na de terechtstelling van Jezus van Nazaret naar voren gebracht. Vele variaties van de meest absurde samenzweringstheorieën, hallucinaties en oplichterijen zijn te berde gebracht. Laten we de uitgangspunten van de bekendste alternatieven eens bestuderen. Als we naar deze alternatieven kijken, is het belangrijk om te beseffen dat er overeenstemming onder gelovigen en ongelovigen bestaat over het volgende:

• Jezus is als misdadiger door middel van kruisiging ter dood gebracht.
• Kort na de kruisiging begon de oorspronkelijke groep discipelen met overtuiging het bericht van de opstanding van Jezus te verkondigen en legde daarmee de basis voor wat we nu het christendom noemen.
Alternatief 1: De opstanding is een legende
Simpel gezegd: velen geloven dat ‘het nooit gebeurd is’. De opstanding is slechts een legende, een opgeblazen verhaal van de volgelingen van de oorspronkelijke discipelen. Steeds wanneer het verhaal werd doorgegeven aan de volgende generatie werd er iets aan toegevoegd.

Het moge duidelijk zijn dat dit geen levensvatbaar alternatief is. Er zijn meerdere generaties voor nodig om een legende te ontwikkelen (een periode van ten minste honderd jaar) en legenden kunnen alleen maar wijd en zijd geaccepteerd worden als de oorspronkelijke getuigen zijn overleden.
We hebben gezien dat het manuscript-bewijs van de nieuwtestamentische teksten aantoont dat deze in de generatie van Jezus zijn geschreven. Dit wordt ook bevestigd door citaten van de vroege kerkleiders. Zelfs vandaag worden daarvan betrekkelijk weinig woorden of zinnen door zelfs de meest kritische onderzoekers aangevochten.[i] Daarnaast kunnen de aanspraken op de opstanding helemaal tot de oorspronkelijke ooggetuigen worden getraceerd: de apostelen, Paulus en Jakobus, de broer van Jezus. Hun werd niet verteld over een opstanding die jaren daarvóór had plaatsgevonden. Nee, zij waren zélf getuige van deze gebeurtenis. Ze proclameerden het en gaven hun leven ervoor.
De bronnen die de opstanding verkondigden waren te dicht bij de gebeurtenis en de geschreven verslagen verschenen veel te snel om legendevorming als een serieuze verklaring in overweging te nemen. Het gaat zo tegen al het bewijs in dat zelfs een goed geïnformeerde ongelovige dit niet als een serieus alternatief kan aanvaarden.
Alternatief 2: De apostelen hebben gelogen (en het lichaam gestolen)
De apostelen hebben gelogen – het is allemaal oplichterij. Wellicht heeft de opstanding nooit plaatsgevonden, maar waren de apostelen gewoon de meest succesvolle oplichters in de geschiedenis van de mensheid? Misschien kwamen ze na de kruisiging en het overlijden van Jezus wel samen en spraken af dat ze zouden gaan beweren dat Jezus uit de dood was opgestaan. Om dit te laten slagen hebben ze ook het lichaam uit het graf gestolen om het bewijs te vernietigen. Uiteindelijk is dit ook wat de Joodse priesters beweerden dat er was gebeurd zoals we dat in Matteüs 28:12-13 kunnen lezen: ‘En in een vergadering met de oudsten kwamen zij tot een besluit en zij gaven de soldaten veel geld, en zij zeiden: Zegt, zijn discipelen zijn des nachts gekomen en hebben Hem gestolen, terwijl wij sliepen.’ Er zijn echter twee grote problemen met deze theorie.
Ten eerste, er is geen bewijs voor. Het bestaande bewijs duidt juist op een eerlijke getuigenis van de eerste apostelen en Marcus, Lucas en Paulus. Er is geen enkele indicatie dat de discipelen onmiddellijk na de dood van Jezus zelfs maar de moed gehad zouden hebben om naar het graf van Jezus te gaan (op de sabbat, de dag van rust) om het lichaam te stelen. Deze mannen beweerden niet alleen dat de opstanding had plaatsgevonden, zij geloofden er ook in. Al snel na Jezus’ opstanding waren ze bereid om voor hun overtuiging gevangengenomen te worden, te lijden en zelfs het martelaarschap te ondergaan. Hun verkondiging over de opstanding kwam voort uit een sterke oprechte overtuiging dat ze Hem werkelijk hadden gezien. Met andere woorden: ‘They not only talked the talk, they also walked the walk. Ze zeiden het niet alleen, ze handelden er ook naar! En ten slotte kan men zich afvragen waaróm ze dit deden. Wat voor baat zouden zij bij deze zogenaamde leugens hebben? Geschiedenis en overlevering mogen misschien niet altijd overeenstemmen wat betreft de details van het verdere leven en de dood van de apostelen, maar het is duidelijk dat geen van hen rijkdom en luxe vergaarde. Hun enige ‘beloning’ was armoede, achtervolging en een verschrikkelijke dood.

Ten tweede, kunt u zich echt een grote groep mensen voorstellen die overeen zijn gekomen om te gaan liegen en dit de rest van hun leven, ondanks martelingen en dood, vol te houden zonder dat een van hen ooit uit de school zou klappen? Hoe onwaarschijnlijk dit is, toont de volgende illustratie van Chuck Colson. Mr. Colson was een adviseur in het kabinet van president Richard Nixon en een voormalige medeplichtige aan het Watergate-schandaal in 1972-1973. Als gevolg van Watergate zat Colson een tijd in de gevangenis, hij werd christen en richtte Breakpoint Prison Fellowship op. Hij schrijft in een Breakpoint-verslag:
 
Ik heb zelf vaak vragen gekregen over de opstanding. Mijn antwoord is altijd dat de discipelen en vijfhonderd andere ooggetuigen verklaren dat Jezus uit het graf was opgestaan. Maar daarna werd mij dan gevraagd: ‘Hoe weet je dat ze de waarheid vertellen? Misschien was het wel oplichterij.’ Mijn antwoord hierop komt uit een ongewone bron: Watergate.
Watergate was een samenzwering van de nauwst betrokken medewerkers van de president van Amerika – de machtigste mannen in Amerika die uiterst loyaal aan hun president waren. Maar een van hen, John Dean, getuigde tegen Nixon, om, zoals hij dat zei, ‘zijn hachje te redden’ en hij deed dat nog maar twee weken nadat hij de president op de hoogte had gesteld van wat er werkelijk aan de hand was – twee weken! De echte doofpot, de leugen, kon slechts twee weken in stand worden gehouden en daarna verliet iedereen het schip om zichzelf te redden. Het feit is dat iedereen rond de president waarschijnlijk zijn geloofwaardigheid heeft verloren of misschien gevangenisstraf heeft ondergaan. Maar niemands leven stond op het spel.
Maar hoe zat dat met de discipelen? Twaalf onbetekenende mannen, plattelandsmensen eigenlijk, zouden niet alleen geconfronteerd worden met verlies aan prestige en geloofwaardigheid, maar ze zouden slagen, steniging en doodstraf ondergaan. Elke discipel echter bleef, tot zijn laatste adem, volhouden dat hij de opgestane Jezus had gezien. Denkt u niet dat een van deze apostelen doorgeslagen zou zijn voordat hij werd onthoofd of gestenigd? Of dat een van hen het met de autoriteiten op een akkoordje zou hebben gegooid? Geen van hen deed dit. Ziet u, mensen zijn bereid hun leven te geven voor iets waarvan ze geloven dat het waar is – maar ze zullen nooit hun leven geven voor iets waarvan ze weten dat het een leugen is.
 
En we moeten ook de getuigenissen van Paulus en Jakobus niet vergeten. Zij werden gedurende de tijd van de opstanding niet met de groep apostelen geassocieerd. Paulus had zelfs als doel om alle christenen uit te roeien. Deze mannen hadden geen enkele reden om een verhaal over de opstanding te verzinnen. Daarom heeft slechts een klein aantal critici gekozen voor dit alternatief in de laatste tweehonderd jaar.
Alternatief 3: De apostelen waren misleid; Jezus was niet gestorven
De levens van de twaalf, alsmede die van Paulus en Jakobus, leveren duidelijk bewijs dat zij ervan overtuigd waren dat Jezus uit de dood was opgestaan, maar misschien waren ze misleid. Ze geloofden dat het waar was, maar misschien werden ze voor de gek gehouden?
Door de eeuwen heen zijn er verschillende variaties van deze theorie geweest, gewoonlijk bekend als de swoon theory (ofwel ‘bezwijmtheorie’). het wel een grape waarheid vertellen?elen en vijf honderd anderen ooggetuigen verklaringen gaven over hoe Jezus uit het graf Alle zijn achterhaald of stierven een stille dood. De algemene gedachte is dat Jezus het kruis had overleefd en later weer was hersteld. Zijn verschijningen aan de discipelen waren dus niet wonderbaarlijk omdat Hij überhaupt nooit was overleden.
Over deze theorie zijn diverse boeken gepubliceerd, onder andere:

The Passover Plot (‘Het Paschacomplot’). Volgens de auteur, Hugh Schonfield, was Jezus een bedrieger die zijn carrière als Messias van Israël zorgvuldig had beraamd. In nauwe samenwerking met de medeplichtigen Lazarus en Jozef van Arimatea maakte Hij een plan om zijn kruisiging te overleven. Terwijl Jezus aan het kruis hing, bedisselde Jozef dat Hem een drankje gegeven zou worden waardoor Hij dood leek te zijn. Op zaterdag werd Jezus vervolgens uit het graf gehaald en weer bij bewustzijn gebracht.
The Jesus Scrol (‘De Jezusrol’). In 1964 beweerde Donovan Joyce dat men hem had verteld over een nieuwe ‘verloren’ rol die mogelijk door Jezus zou zijn geschreven gedurende zijn tachtigste levensjaar. Hij suggereerde dat Jezus nooit aan het kruis was gestorven, maar samenzwoer met de soldaten. Zij zouden Hem drugs hebben gegeven en dood hebben verklaard. In het graf zorgde een dokter, samen met Jozef van Arimatea (de oom van Jezus), ervoor dat Jezus weer bij bewustzijn werd gebracht. Terwijl Jezus herstelde bracht Hij een laatste bezoek aan zijn discipelen en daarna leefde Hij als monnik in Qumran. Jezus trouwde met Maria Magdalena, werd vader van minstens één zoon en vocht tegen het Romeinse leger bij Masada waar Hij stierf.
Holy Blood, Holy Grail (in het Nederlands verschenen onder de titel Het heilige bloed en de heilige graal). Dit verhaal beweert dat men Jezus medicijnen had gegeven waardoor Hij dood leek. Pilatus werd omgekocht zodat het lichaam levend van het kruis kon worden gehaald. De Essenen (ja, ook zij maakten hier deel van uit) legden daarna zijn lichaam in het graf van Jozef van Arimatea (een familielid van Jezus). Jezus knapte weer op en ging, samen met zijn geheime vrouw Maria Magdalena (dit boek inspireerde ook Dan Browns boek De Da Vinci Code), Jozef en Lazarus (Jezus’ zwager) naar Frankrijk. Daar begonnen de kinderen van Jezus en Maria een geheime koninklijke bloedlijn.

Deze verhalen zijn een goede illustratie van Ockhams scheermes. Hoeveel van deze absurde fantasieën moeten er worden verzonnen om de feiten te kunnen ontkennen? Hoe veel beter past de opstanding bij de vastgelegde feiten? De ‘bezwijm’-verhalen namen allemaal aan dat aan Jezus een of ander medicijn was gegeven zodat Hij dood leek te zijn, en een aantal onwaarschijnlijke handlangers hielpen Hem om aan de dood te ontsnappen en in het graf weer te herstellen. Hoe absurd zijn deze speculaties eigenlijk? Hoe had Jezus zelfs met al deze hulp ooit de andere mensen gedurende de kruisiging voor de gek kunnen houden? Hoe had Hij de Joden en de Romeinse soldaten ervan kunnen overtuigen dat Hij was overleden terwijl Hij slechts medicijnen had ingenomen?
En ten slotte, stelt u zich voor (al was het maar voor een moment) dat Hij inderdaad alleen maar was bezwijmd, bedenk dan eens in wat voor conditie Hij geweest had moeten zijn. Hij was gegeseld en was gedurende uren aan een kruis vastgespijkerd geweest. Als Hij al levend geweest zou zijn, zou Jezus uiterst dringend behoefte hebben gehad aan degelijke medische hulp. Als Hij in deze conditie aan de discipelen was verschenen, zouden ze geen moment in zijn glorieuze opstanding hebben geloofd. Integendeel, ze zouden meteen hebben ingezien dat Jezus op de een of andere manier de kruisiging had overleefd en onmiddellijk medische hulp nodig had.
Alternatief 4: De apostelen waren misleid, ze hadden hallucinaties
Wat als Jezus inderdaad aan het kruis was gestorven en de verschijningen waren slechts hallucinaties, illusies en visioenen? De apostelen geloofden dat ze de waarheid over de opstanding vertelden omdat ze de illusie hadden de opgestane Jezus te hebben gezien.
Varianten van deze hallucinatietheorie lijken de voorkeur te hebben van hedendaagse critici om de opstanding te ontkennen. In het boek What Really Happened to Jesus concludeert atheïst Gerd Ludemann bijvoorbeeld: ‘Het kritische onderzoek van de diverse verschijningen na de opstanding brengen een verrassend resultaat naar voren: ze kunnen allemaal als visioenen worden verklaard.’ Of, in de woorden van atheïst Michael Martin: ‘Een persoon die vol is van religieuze hartstocht kan zien wat hij of zij wil zien maar niet wat er werkelijk is.’
De medeoprichter en woordvoerder van het Jesus Seminar, John Dominic Crossan, heeft als theorie dat Paulus een visioen, een openbaring, had toen hij Jezus ontmoette. De andere apostelen dramatiseerden opzettelijk hun verhalen om de voorkeur voor de ene leider boven de andere te laten zien. In Crossans eigen woorden: ‘Afgezien van Paulus, wiens ervaring (…) een ervaring was van een veranderde staat van bewustzijn, een visioen van Jezus, moeten de andere ervaringen in de laatste hoofdstukken van onze nieuwtestamentische evangeliën niet gezien worden als visioenen of hallucinaties of iets dergelijks. Het zijn kalme, heldere verklaringen over wie het in deze gemeenschap en wie het in die andere gemeenschap voor het zeggen heeft.’
Er zijn een aantal gegronde redenen dat de verschijningen niet door hallucinaties kunnen worden verklaard:

• Hallucinaties worden in het algemeen slechts door één enkele persoon ervaren. In de Bijbel verschijnt Jezus ook aan groepen die bestaan uit meerdere mensen.
• Hallucinaties ontwikkelen zich over het algemeen vanuit hoopvolle verwachtingen. Ze worden meestal veroorzaakt door medicijnen of door lichamelijke ontberingen. De apostelen waren wanhopig van verdriet na de dood van Jezus, maar ze voldeden zeker niet aan de noodzakelijke medische voorwaarden om hallucinaties te verwachten.
• Het is onwaarschijnlijk dat subjectieve ervaringen, zoals hallucinaties, de discipelen tot dusdanige radicale veranderingen konden inspireren waarbij ze zelfs bereid waren om voor hun geloof te sterven.
• Wat voor reden hebben we om te denken dat de ontmoeting van Jakobus, Jezus’ ongelovige broer, met de opgestane Christus verklaard zou kunnen worden door een omstandigheid van lichamelijke ontbering en hoopvolle verwachting?
• Waarom zou Paulus ernaar hebben verlangd om Jezus te zien?
• Hallucinaties kunnen het lege graf niet verklaren.
• Hallucinaties delen geen maaltijd en kunnen niet worden aangeraakt om hun wonden te voelen.
Alternatief 5: Andere verklaringen voor het lege graf
Het lege graf en het vermiste lichaam van Jezus zijn concrete bevestigingen van de opstanding. Het lege graf wordt krachtig bevestigd door het aangedragen bewijs,[i] maar zijn er andere alternatieve, niet in de opstanding gelovende reconstructies die het missende lichaam kunnen verklaren?

Het was het verkeerde graf. Wellicht gingen de vrouwen gewoon naar het verkeerde graf? Dat verkeerde graf was leeg en ze concludeerden dat Jezus uit de dood was opgestaan. Oppervlakkig gezien zou dit misschien mogelijk geweest kunnen zijn. In alle evangeliën wordt echter verklaard dat deze vrouwen aanwezig waren bij de begrafenis van Jezus, net twee dagen daarvóór op vrijdagmiddag. Het is niet realistisch om aan te nemen dat ze in zo’n korte periode allemaal aan hetzelfde geheugenverlies leden. Ook was de plaats van het graf goed bekend. Het was tenslotte het graf dat apart was gezet voor Jozef van Arimatea, een rijk en gerespecteerd persoon. Als ze niet meer zouden hebben geweten waar het graf was, zou het een kleine moeite zijn geweest om hem te vragen waar het was. En nadat de opstanding was bekendgemaakt, zouden zeker sommige mensen (Jozef, de Joden of iemand anders) het graf hebben bezocht om naar het lichaam te zoeken.
Het lichaam was gestolen. Wie zou het lichaam willen stelen? We hebben al gezien dat de discipelen niet met opzet over de opstanding hebben gelogen en het lichaam gestolen hebben om het bewijs te verbergen. Hadden de Joden dan wellicht het lichaam weggehaald? Ze hadden daarvoor nog minder aanleiding dan de discipelen, en áls ze het lichaam al gestolen zouden hebben, dan zouden ze het later weer tevoorschijn hebben gehaald om de christelijke beweging in het allereerste begin te kunnen stoppen. De laatste potentiële dief, de Romeinse regering, is ook meteen de meest onwaarschijnlijke. De Romeinen hadden absoluut geen motief en het laatste wat ze wilden was nog meer onrust in de stad.
Het lichaam werd verslonden. John Dominic Crossan, de grondlegger en woordvoerder van het Jesus Seminar beweert dat, zoals dit met kruisigingen de gewoonte was, Jezus’ lichaam aan het kruis is gebleven om door de wilde beesten verslonden te worden, óf dat het werd begraven in een ondiep graf, waarna honden het opgroeven en opvraten. Zijn conclusie is hoe dan ook: ‘Wat het lichaam van Jezus betreft, op Paaszondagmorgen wist iedereen die hierom gaf niet waar het was, en iedereen die het wél wist gaf er niet om. Waarom zouden de soldaten, zelfs als ze Hem snel hadden begraven en daarna naar huis waren gegaan, zich de dood van een onbetekenend persoon en het verwijderen van zijn lichaam herinneren?’ Als Crossan gelijk heeft, waarom zouden dan alle evangeliën vermelden dat de vrouwen bij de begrafenis aanwezig waren en naar het graf gingen? Tenzij uiteraard, zoals Crossan gelooft, alle evangelisten liegen. En zelfs als hij gelijk zou hebben, zouden de discipelen dan zo lichtgelovig en naïef zijn dat ze niet na de eerste beweringen over een opstanding waren gaan zoeken naar het stoffelijk overschot van Jezus?
Alternatief 6: De teksten van de Koran
Moslims hebben een unieke verklaring voor de opstandingsverschijningen van Jezus. De islam erkent Jezus als een van de grote profeten van Allah. De Koran (het meest heilige boek in de islam) leert de maagdelijke geboorte van Jezus en dat Hij de waarheid predikte. Volgens de Koran was Jezus echter gewoon een man die door God als profeet was gekozen en gestuurd om Israël te onderwijzen.
De Koran ontkent expliciet de kruisiging van Jezus. In Soera (hoofdstuk) 4:157-159 lezen we:
 
En zij zeiden: ‘Wij hebben de Messias, Jezus, zoon van Maria, de apostel van God gedood’ – maar zij hebben hem niet gedood, noch hebben zij hem gekruisigd (ten dode), – doch men deed het hun zo voorkomen, en zij, die hierover van mening verschilden zijn vol van twijfel, zij weten het niet, doch volgen slechts een vermoeden, want zij hebben hem zeker niet gedood. Integendeel, God heeft hem tot Zich verheven en God is verheven in macht, verheven in wijsheid. Er is niemand onder de mensen van het Boek die er niet in zal geloven vóór zijn dood. En op de Dag des Oordeels zal hij getuige tegen hen zijn.
Van één ding is de islam absoluut overtuigd: Jezus stierf niet aan het kruis. Alhoewel ze niet met zekerheid kunnen zeggen wat er dan wél gebeurd is, verklaren moslims met overtuiging wat er níét gebeurde. In islamitische overleveringen worden meerdere mogelijke verklaringen gevonden voor wat er de dag van de kruisiging gebeurde:
• Jezus verstopte Zich terwijl een van zijn vrienden in zijn plaats stierf.
• God zorgde ervoor dat Judas Iskariot op Jezus leek en zodoende nam deze zijn plaats in.
• Simon van Cyrene verving Jezus vóór de kruisiging.
 
Het is onbegrijpelijk om te zien hoe de islam de berg van bewijzen en bevestigingen van de kruisiging negeert. Zoals we hebben gezien, beschouwen zelfs de meest kritische en atheïstische onderzoekers de executie van Jezus aan het kruis als een historische gebeurtenis. De bewering dat iemand anders zijn plaats innam zonder dat de Romeinen, Joden, discipelen of wie dan ook dit gemerkt zouden hebben, gaat het voorstellingsvermogen van een normaal mens te boven. Daarom is uit het oogpunt van bewijs de alternatieve visie van de Koran, over hoe Jezus zogezegd aan het kruis ontsnapte, van weinig betekenis. 

Alternatieve verklaringen voor de opstanding

 

Alternatieve theorie

Weerwoord

Het is een legende

Opgeblazen verhalen en fantasieën doorgegeven over generaties

Het Nieuwe Testament is historisch betrouwbaar, geschreven door eerlijke getuigen in de generatie van Jezus

Het is oplichterij

De discipelen zweerden samen en verzonnen de opstanding

Wie zou er willen sterven voor een leugen?

De discipelen waren misleid, Jezus was slechts bezwijmd

Jezus was verdoofd, leek dood en werd later weer tot bewustzijn teruggebracht

Gecompliceerde en onwaarschijnlijke theorieën in strijd met de uitgebreide bewijzen voor Zijn dood, en zelfs indien Hij overleefde zou het als een glorieuze opstanding zijn ervaren

De discipelen waren misleid, ze hadden hallucinaties

Jezus stierf, maar de discipelen hadden visioenen, dromen en hallucinaties van de opgestane Jezus

Hallucinaties zijn individuele ervaringen, vereisen lichamelijke ontberingen, vinden niet in groepen plaats en eten geen voedsel

Het graf was niet echt leeg

De vrouwen gingen naar het verkeerde graf

Ze waren bij de begrafenis aanwezig, Jozef’s graf was welbekend

 

Het lichaam was gestolen

Maar wie had een motief?

 

Het lichaam was door beesten opgegeten

In tegenspraak met alle evangeliën

De teksten van de Koran

Jezus was nooit gekruisigd

In tegenspraak met het Nieuwe Testament en niet-christelijke geschriften

Windmill Ministries
Terug naar de inhoud | Terug naar het hoofdmenu